ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ପ୍ରତିରକ୍ଷା ଉପକରଣ କ୍ଷେତ୍ରରେ ‘ଆତ୍ମନିର୍ଭର ଭାରତ’ ଅଭିଯାନକୁ ଏକ ବଡ଼ ସଫଳତା ମିଳିଛି। ସେନାରେ ସାମିଲ ହେବାକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରସ୍ତୁତ ରହିଛି ଆଣ୍ଟି-ଟ୍ୟାଙ୍କ୍ ଗାଇଡେଡ୍ ମିସାଇଲ୍ (ATGM) ‘ନାଗ’ ର ହେଲିକପ୍ଟର ଭର୍ସନ୍ ‘ଧ୍ରୁବାସ୍ତ୍ର’ (Dhruvastra)। ଡିଆରଡିଓ (DRDO) ଦ୍ୱାରା ପ୍ରସ୍ତୁତ ଏହି ମିସାଇଲ୍ ପୂର୍ବରୁ ହେଲିନା (HELINA) ନାମରେ ପରିଚିତ ଥିଲା। ଭାରତୀୟ ସେନାକୁ, ବିଶେଷ କରି ଉଚ୍ଚ ପାର୍ବତ୍ୟାଞ୍ଚଳରେ ଶତ୍ରୁ ପକ୍ଷର ଆର୍ମର୍ଡ ବାହନ ବା ଟ୍ୟାଙ୍କକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିବାରେ ଏହା ଏକ ନିର୍ଣ୍ଣାୟକ ଶକ୍ତି ପ୍ରଦାନ କରିବ।
ଏହି ତୃତୀୟ ପିଢ଼ିର (third-generation) ସ୍ୱଦେଶୀ କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର ମୁତୟନ ହେବା ପରେ ଭାରତ ବିଶ୍ୱର ସେହି ହାତଗଣତି ଦେଶମାନଙ୍କ ତାଲିକାରେ ସାମିଲ ହୋଇଯିବ, ଯେଉଁମାନଙ୍କ ପାଖରେ ନିଜସ୍ୱ ଉନ୍ନତ ଜ୍ଞାନକୌଶଳର ଆଣ୍ଟି-ଟ୍ୟାଙ୍କ୍ କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର ରହିଛି।
ନାଗ୍ ରୁ ଧ୍ରୁବାସ୍ତ୍ର: କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ରର ଏକ ଲମ୍ବା ଯାତ୍ରା
ଏହି କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ରଟି ପୂର୍ବତନ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ତଥା ମିସାଇଲ୍ ମ୍ୟାନ୍ ଏ.ପି.ଜେ. ଅବଦୁଲ କଲାମଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ୧୯୮୦ ଦଶକରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା ‘ଇଣ୍ଟିଗ୍ରେଟେଡ୍ ଗାଇଡେଡ୍ ମିସାଇଲ୍ ଡେଭେଲପମେଣ୍ଟ ପ୍ରୋଗ୍ରାମ୍’ (IGMDP) ଅଧୀନରେ ବିକଶିତ ହୋଇଥିଲା। ପ୍ରଥମେ ‘ନାଗ୍’ (Nag) ଭାବରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା ଏହି ମିସାଇଲର ଏବେ ଅନେକ ଭର୍ସନ୍ ବାହାରିଲାଣି। ‘ଧ୍ରୁବାସ୍ତ୍ର’ ହେଉଛି ଏହାର ‘ଏୟାର-ଲଞ୍ଚଡ୍’ (Air-launched) ଭର୍ସନ୍। ହିନ୍ଦୁସ୍ତାନ ଏରୋନେଟିକ୍ସ ଲିମିଟେଡ୍ (HAL) ଦ୍ୱାରା ନିର୍ମିତ ଆଟାକ୍ ହେଲିକପ୍ଟର ‘ରୁଦ୍ର’ (Rudra) ଏବଂ ‘ପ୍ରଚଣ୍ଡ’ (Prachand) ରୁ ଏହାକୁ ସହଜରେ ଫାୟାର୍ କରାଯାଇପାରିବ।
ନିର୍ଭୁଲ୍ ଟାର୍ଗେଟ୍: ଫାୟାର୍ ଆଣ୍ଡ ଫର୍ଗେଟ୍ ଟେକ୍ନୋଲୋଜି
ଧ୍ରୁବାସ୍ତ୍ରର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଶକ୍ତି ହେଉଛି ଏହାର ‘ଫାୟାର୍ ଆଣ୍ଡ ଫର୍ଗେଟ୍’ (Fire-and-forget) ଗାଇଡାନ୍ସ ସିଷ୍ଟମ୍।
- ଇମେଜିଂ ଇନଫ୍ରାରେଡ୍ (IIR) ସିକର୍: ଥରେ ଟାର୍ଗେଟ୍ ଲକ୍ କରି ଫାୟାର୍ କରିଦେବା ପରେ, ଏହା ଆପେଆପେ ଶତ୍ରୁର ଟ୍ୟାଙ୍କକୁ ପିଛା କରି ଧ୍ୱଂସ କରିଥାଏ। ଏଥିରେ ଥିବା ଆଇଆଇଆର୍ (IIR) ସିକର୍ ରାତିରେ ଏବଂ ଖରାପ ପାଗରେ ମଧ୍ୟ ଟ୍ୟାଙ୍କରୁ ବାହାରୁଥିବା ଉତ୍ତାପକୁ (heat signature) ସଠିକ୍ ଭାବେ ଟ୍ରାକ୍ କରିପାରେ।
- ଟପ୍-ଆଟାକ୍ ମୋଡ୍: ଏହା ସିଧାସଳଖ ଆକ୍ରମଣ କରିବା ସହ ‘ଟପ୍-ଆଟାକ୍ ମୋଡ୍’ (Top-attack mode) ରେ ମଧ୍ୟ କାମ କରିପାରିବ। ଅର୍ଥାତ୍, ଏହା ଶତ୍ରୁ ଟ୍ୟାଙ୍କର ସବୁଠାରୁ ଦୁର୍ବଳ ଅଂଶ ବା ଉପର ଭାଗକୁ ଟାର୍ଗେଟ୍ କରି ତାହାକୁ ନିଶ୍ଚିହ୍ନ କରିଦେବ।
ରେଞ୍ଜ୍ ଏବଂ ଘାତକ କ୍ଷମତା
- ଷ୍ଟ୍ରାଇକ୍ ରେଞ୍ଜ୍: ଏହାର ଷ୍ଟ୍ରାଇକ୍ ରେଞ୍ଜ୍ ପ୍ରାୟ ୭ କିଲୋମିଟର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିଛି, ଯାହାଦ୍ୱାରା ହେଲିକପ୍ଟର ଶତ୍ରୁର ଏୟାର ଡିଫେନ୍ସ ରାଡାର୍ ବାହାରେ ରହି ବହୁ ଦୂରରୁ ଆକ୍ରମଣ କରିପାରିବ।
- ଉଚ୍ଚତା ଓ ଓଜନ: ମାତ୍ର ୪୩ କିଲୋଗ୍ରାମ୍ ଓଜନ ବିଶିଷ୍ଟ ଏହି କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର ବିଶେଷ କରି ଲଦାଖ ଭଳି ଉଚ୍ଚ ପାର୍ବତ୍ୟାଞ୍ଚଳ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉପଯୋଗୀ।
- ଭେଦନ କ୍ଷମତା: ଏହା ୮୦୦ ମିଲିମିଟର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୋଟା ଆର୍ମର୍ (ଟ୍ୟାଙ୍କର ସୁରକ୍ଷା କବଚ) କୁ ସହଜରେ ଭେଦ କରିବାର କ୍ଷମତା ରଖିଛି।
ସେନାରେ ସାମିଲ ନେଇ ପ୍ରସ୍ତୁତି
ଭାରତ ସରକାର ‘ଧ୍ରୁବାସ୍ତ୍ର’କୁ ସେନାରେ ତୁରନ୍ତ ସାମିଲ କରିବା ପାଇଁ ପଦକ୍ଷେପ ନେଇଛନ୍ତି। ଗତ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୨୦୨୩ ରେ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ଅଧିଗ୍ରହଣ ପରିଷଦ (DAC) ବାୟୁସେନା ପାଇଁ ପ୍ରାୟ ୭୦୦ କୋଟି ଟଙ୍କାରେ ୨୦୦ରୁ ଅଧିକ ଧ୍ରୁବାସ୍ତ୍ର କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର କିଣିବାକୁ ଅନୁମୋଦନ ଦେଇଥିଲା। ସଶସ୍ତ୍ର ବାହିନୀରେ ପର୍ଯ୍ୟାୟକ୍ରମେ ପ୍ରାୟ ୫୦୦ ଟି ମିସାଇଲ୍ ଏବଂ ୪୦ଟି ଲଞ୍ଚର ସିଷ୍ଟମ୍ ସାମିଲ କରାଯିବାର ଆକଳନ ରହିଛି। ଗୋଟିଏ ମିସାଇଲର ମୂଲ୍ୟ ୧ କୋଟି ଟଙ୍କାରୁ କମ୍ ରହିବ। ଦେଶୀୟ ଜ୍ଞାନକୌଶଳରେ ନିର୍ମିତ ଏହି ସିଷ୍ଟମ୍ ବିଦେଶୀ ‘କୋନକୁର୍ସ’ (Konkurs) ଏବଂ ‘ମିଲନ୍’ (MILAN) ଉପରେ ଭାରତର ନିର୍ଭରଶୀଳତାକୁ ହ୍ରାସ କରିବ।
ବର୍ତ୍ତମାନ ଡିଆରଡିଓ ଏହାର ପରବର୍ତ୍ତୀ ପିଢ଼ିର କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର ‘ସାଣ୍ଟ୍’ (SANT – Stand-off Anti-Tank Missile) ଉପରେ ମଧ୍ୟ କାମ କରୁଛି, ଯାହାର ରେଞ୍ଜ୍ ଆହୁରି ଅଧିକ ରହିବ। ଧ୍ରୁବାସ୍ତ୍ରର ଏହି ସଫଳତା ପ୍ରତିରକ୍ଷା କ୍ଷେତ୍ରରେ ଭାରତର ପରିପକ୍ୱତା ଏବଂ ରଣନୈତିକ ସ୍ୱାଧୀନତାକୁ ଦର୍ଶାଉଛି।
